عناوین الاحکام؛ ترجمه وشرح متن لمعه - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٣٦٩ - دوم مراد از عاقله

ترجمه:

فرع‌

از ديه جنين تمام كسانى كه وارث مال هستند ارث مى‌برند منتهى تا اقرب هست نوبت به ابعد نمى‌رسد.

مترجم گويد:

قبلا گفته شد اگر جنين مملوك باشد عشر قيمت مادرش را كه مملوك است از جانى مى‌گيرند، اكنون صحبت در اين است كه مناط و ملاك در قيمت مادر چه وقتى مى‌باشد:

بايد بگوئيم:

قيمت مادر در وقت جنايت مناط مى‌باشد نه در زمان اجهاض و سقط جنين.

فرع‌

اگر قتل عمدى يا شبيه به عمد باشد ديه جنين در مال خود جانى مى‌باشد و در غير اين دو صورت از مال عاقله‌اش مى‌گيرند.

فرع‌

اگر جانى سر ميّت مسلمانى را كه حرّ بوده از بدن جدا كند بايد صد دينار بدهد.

فرع‌

اگر جانى بر ميّت جنايت شجاج وارد آورد يا او را مجروح كند بنسبت ديه‌اى كه برايش مقرّر شده بايد غرامت بپردازد.

البته ديه‌اى كه براى ميّت ثابت است بايد صرف وجوه قرب و طاعت گردد.

دوّم مراد از عاقله‌

مقصود از عاقله كسانى هستند كه از طريق پدر به جانى منتسب بوده اگر چه فعلا و در وقت تحمّل ديه وارث وى نباشند.

فرع‌

زن و كودك و كسى كه در هنگام مطالبه ديه ديوانه و فقير مى‌باشد عاقله محسوب نشده و از ايشان ديه مقتول را مطالبه نمى‌كنند.

فرع‌

عمودان يعنى پدران و فرزندان در زمره عاقله داخلند.